ജ്ഞാനവും ഭക്തിയും പരസ്പര പൂരകങ്ങളാണ്. ഭക്തിയില്ലാതെ ജ്ഞാനം പൂർണ്ണമാകില്ല. ഭക്തി ജീവിതത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിലും, ജ്ഞാനം അവസാനഘട്ടത്തിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ഉപാസനകളും പ്രാർത്ഥനകളും ഭക്തിയുടെ ആദ്യപടിയാണ്. സ്വയം അന്വേഷണവും ആത്മവിചാരവും ഭക്തിയുടെ പരമാവധി വളർച്ചയാണ്. ഈ ഘട്ടത്തിലൂടെ ഭക്തി ജ്ഞാനത്തിലേക്കു നയിക്കുന്നു.
ഭക്തിക്ക് രണ്ട് രൂപങ്ങളുണ്ട്. ആദ്യം, മാനസിക ശുദ്ധീകരണം ലക്ഷ്യമാക്കുന്ന അപരാഭക്തി. പിന്നെ, ആത്മജ്ഞാനത്തിലേക്കു നയിക്കുന്ന പരാഭക്തി. ഉപാസനകളും അർച്ചനകളും ഭക്തിയുടെ ആദ്യഘട്ടമാണ്. എന്നാൽ, സ്വയം അന്വേഷണത്തിലൂടെ ഭക്തി ജ്ഞാനത്തിലേക്കു വഴിമാറുന്നു. ജ്ഞാനമില്ലാത്ത ഭക്തി അപൂർണ്ണമാണ്.
ഭക്തിയെന്നാല് ശുദ്ധമായ പ്രേമമാണ്. ഈശ്വരനോടുള്ള അഗാധമായ സ്നേഹമാണ് യഥാർത്ഥ ഭക്തി. ഈ ഭക്തി ഇല്ലാതെ ഈശ്വരനോടുള്ള കീഴടങ്ങലില്ല. ഭക്തിയില്ലാത്തവർക്ക് ഈശ്വരീയ കൃപ ലഭിക്കില്ല. ഭക്തിയിലൂടെ മാത്രമേ മോക്ഷം നേടാൻ കഴിയൂ. അതിനാൽ, ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും ഒരുമിച്ച് വളരേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
Photo and News Source: Janmabhumi
